Mišićna slabost je jedan od najčešćih simptoma zbog kojih se pacijenti javljaju neurologu. Iako se često doživljava kao problem samih mišića, uzrok leži u oštećenju delova nervnog sistema, pre svega mozga ili moždanog stabla.
Kako nervni sistem kontroliše mišiće
U ljudskom telu postoji oko 640 skeletnih mišića, raspoređenih u parove, njihov rad u potpunosti kontroliše nervni sistem.
Da bi mišićna snaga bila očuvana, svi delovi nervnog sistema moraju funkcionisati usklađeno. Kada dođe do oštećenja bilo kog dela nervnoga sistema, može se javiti mišićna slabost.
Oblik ispoljavanja mišićne slabosti zavise od toga koji je deo nervnoga sistema zahvaćen odnosno, gde se oštećenje nalazi.
Mišićna slabost kod oštećenja velikog mozga
U čeonom režnju velikog mozga nalazi se tzv. motorna kora, u kojoj je „mapirano“ ljudsko telo. U neurologiji je ta mapa poznata kao motorni homunkulus – disproporcionalna prezentacija ljudskog tela u kojoj najveći prostor zauzimaju jezik, usne, lice i prsti šake.
motorni homunkulus – klasična neurološka ilustracija koja prikazuje kako su delovi tela „mapirani“ u motornoj kori velikog mozga.
Ova zona je osnovna zona iz koje polaze motorni impulsi ka periferiji – mišićima ruku, nogu i trupa. Oštećenje mozga u tom delu može biti veće ili manje. Ta zona je vrlo često oštećena u oboljenjima kao što je moždani udar.
U zavisnosti od veličine oštećenja, bez obzira da li je priroda oštećenja akutna ili hronična, dolazi do slabosti koja može biti jako ograničena, ako je oštećenja samo u zoni te prezentacije.
Možemo imati npr. problem sa slabošću govora, sa motorikom jednog ograničenog dela tela kao što je npr. palac ili, prsti na rukama. Međutim, takva ograničena oštećenja su vrlo retka, slabost takve vrste retko srećemo u neurološkoj praksi. Češća je globalna mišićna slabost.
Kada dođe do oštećenja ovog dela mozga, najčešće se javlja:
- Slabost na suprotnoj strani tela u odnosu na mesto oštećenja;
- Najčešće su zahvaćeni ruka i noga zajedno, ali može biti i više zahvaćena noga od ruke;
- Druga stana tela je očuvana;
- Često se javlja i poremećaj govora;
Globalna mišićna slabost
Kod globalne mišićne slabosti ne slabi jedan mišić, već češće dolazi do slabosti cele mišićne grupe ekstremiteta. Cela ruka ili noga su slabije snage.
Pacijenti to često opisuju kao:
- Slab stisak šake;
- Nespretnost ruke;
- Prisutnost „zabacivanja“ noge pri hodu;
- Otežano kretanje.
U težim slučajevima može nastati potpuna paraliza jedne strane tela, što ukazuje na ozbiljno oštećenje mozga.
U akutnoj fazi, posebno kod moždanog udara, slabost je često praćena mlitavošću zahvaćene strane tela. Nakon nekoliko dana, mlitavost prelazi u ukočenost (spasticitet) i pojačane mišićne reflekse. Ovo je prirodna, kompenzatorna reakcija nervnog sistema.
Dodatno, poremećaj govora je često prateći simptom, uz slabost ruke i noge. Uobičajeno se ispoljava na taj način što pacijenti znaju šta žele da kažu, ali, ne mogu da sprovedu motorni deo govora, zbog oštećenja centara zaduženih za njegovu ekspresiju.
Da li mišićna slabost može biti obostrana?
Obostrana mišićna slabost se ređe javlja u neurološkoj praksi, ali moguće. Obostrana slabost se najčešće viđa kod:
- tumorskih promena koje zahvataju i levu i desnu moždanu hemisferu;
- Stanja koja istovremeno pritiskaju obe strane mozga
U tim slučajevima slabost je češće izražena na nogama nego na rukama.
Mišićna slabost kod oštećenja moždanog stabla
Moždano stablo sadrži veliki broj vitalnih nervnih puteva, otuda čak i vrlo mala oštećenja u ovom regionu mogu dovesti do:
- Izražene slabosti jedne ili obe strane tela;
- Spasticiteta i pojačanih refleksa;
- Često se slabost kombinuje sa: duplim slikama, slabošću mišića lica, poremećajem govora, vrtoglavicom i dr.
Kombinacija ispoljenih simptoma, pomaže neurologu da precizno lokalizuje mesta oštećenje.
Kada mišićna slabost zahteva hitan pregled neurologa
Važno je imati u vidu da slabost jedne strane tela može nastati naglo, akutno (najčešće kod moždanog udara), ili nastajati, razvijati se postepeno tokom nedelja, ili imati subakutni tok (7–10 dana).
Čak i mala oštećenja mozga, poput lakunarnih infarkta veličine svega nekoliko milimetara, mogu izazvati izraženu akutnu slabost jedne strane tela ako zahvate glavni motorni nervni put.
Bez obzira na brzinu nastanka, pojava slabosti jedne strane tela uvek je indikacija za pregled kod neurologa.
POGLEDAJ VIDEO:
U prvom videu iz serijala o mišićnoj slabosti, dr Miodrag Manigoda, neurolog Poliklinike Hematologika iz Zemuna, objašnjava kako se ispoljava mišićna slabost kod oštećenja mozga i moždanog stabla, koje su njene karakteristike i kada je neophodno javiti se neurologu.
Zaključak
Mišićna slabost izazvana oštećenjem mozga ili moždanog stabla može imati različite oblike ispoljavanja, brzinu nastanka i težinu i uvek zahteva stručnu neurološku procenu.
Pravovremena dijagnostika omogućava: precizno utvrđivanje uzroka, adekvatno lečenje, bolju prognozu i oporavak.
Ukoliko primećujete prisutnu slabost ruke, noge, poremećaj govora ili druge neurološke simptome, sami ili neko od vaših ukućana, savetujemo vam da zakažite neodložno pregled neurologa.
