Promene na licu, vilici, u usnoj duplji ili na vratu ne treba zanemarivati. Upravo su to regije kojima se bavi maksilofacijalna hirurgija.
Maksilofacijalna hirurgija je specifična i kompleksna grana medicine koja ima ključnu ulogu u dijagnostici i lečenju brojnih stanja, od povreda i infektivnih, do onkoloških stanja u regiji glave, lica, vilice i vrata.
Ako u ovim regijama primetite: otok, ranu koja ne zarasta, izraslinu, promenu u izgledu lica ili otežano žvakanje i gutanje, praćeno bolom ili svrabom, važno je da se najpre javite lekaru opšte prakse.
Po potrebi, izabrani lekar će vas uputiti specijalisti ORL, dermatologu, stomatologu ili maksilofacijalnom hirurgu.
Blagovremeno javljanje vašem izabranom lekaru predstavlja važan korak ka pravovremenom upućivanju odgovarajućem specijalisti, što je osnov za postavljanje tačne dijagnoze i započinjana lečenja.
Šta obuhvata maksilofacijalna hirurgija?
Naziv maksila označava gornju vilicu, ali maksilofacijalna hirurgija obuhvata mnogo šire područje. Danas se za ovu granu medicine sve češće koristi naziv kranio-maksilofacijalna hirurgija, jer ona uključuje hirurgiju:
- Glave
- Lica
- Vilice
- Vrata
Upravo zbog anatomske i funkcionalne povezanosti ovih regija, mnoga oboljenja koja započinju na licu ili vilici mogu se proširiti i na vrat. U dijagnostici i lečenju često učestvuju i druge specijalnosti, otorinolaringolozi, opšti i plastični hirurzi, onkolozi i radiolozi.
Glavni segmenti maksilofacijalne hirurgije
Traumatologija lica i vilica
Jedan od osnovnih i najčešćih segmenata rada maksilofacijalnih hirurga jesu povrede lica i vilice. One mogu nastati usled padova, saobraćajnih nezgoda, povreda u kući ili na poslu, ali i kao posledica bilo kog vida nasilja (tuča).
Povrede variraju od oštećenja kože i potkožnog tkiva do ozbiljnih preloma nosa, jagodičnih kostiju i vilica, koji zahtevaju hitnu i preciznu hiruršku intervenciju.
U svakodnevnoj praksi primećuje se veliki broj zadesnih povreda, naročito usled padova u kući, na ulici ili tokom svakodnevnih aktivnosti.
Pri tome, prelomi jagodične kosti koji nastanu, na primer, često se zanemare, iako mogu imati ozbiljne posledice ako se ne leče na vreme. Prisustvo duplih slika, je signal da je upravo došlo do preloma jagodičnih kostiju i da treba da se hitno javite lekaru.
Onkološka hirurgija glave, lica, vilica i vrata
Onkološki segment obuhvata lečenje tumora:
- kože i potkožnog tkiva lica
- usne duplje (jezik, podjezični prostor, obrazi, nepce, sluzokoža)
- sinusa – sinusnih i nosnih šupljina
- pljuvačnih žlezda
- promena koje se manifestuju na vratu
Tumori kože lica su česti jer je lice najizloženiji deo tela i posebno su zatupljeni kod starije populacije, u petoj, šestoj i sedmoj deceniji života. Tumori lica mog da se jave bilo gde na licu, a najčešće je to deo čeone regije i ušiju
Većina tumora pljuvačnih žlezda je dobroćudna (oko 92%) i ima dobru prognozu, ali postoje i maligni oblici koji zahtevaju složeniji terapijski pristup.Infektivna stanja i urođene anomalije
Infektivna stanja i urođene anomalije
Maksilofacijalni hirurzi bave se i infektivnim procesima u regiji lica, vilica i vrata, kao i urođenim anomalijama koje mogu uticati na funkciju, izgled i kvalitet života pacijenata.Rekonstruktivna i plastična hirurgija
Rekonstruktivna i plastična hirurgija
Rekonstruktivni i plastični principi prisutni su u svim prethodno navedenim segmentima.
Cilj nije samo uklanjanje bolesti ili saniranje povrede, već i očuvanje ili vraćanje funkcije i estetskog izgleda.
Uloga lekara opšte prakse i timski pristup
Lekar opšte prakse ima ključnu ulogu u prvoj proceni i daljem upućivanju pacijenta. Kod sumnje na ozbiljnije stanje, pacijent se dalje usmerava ka odgovarajućem specijalisti.
Benigni tumor jezika
Kod sumnje na tumorska bilo maligna ili benigna oboljenje regija glave, lica, vilica i vrata, pristup lečenju je uvek individualan, ali i timski. U proces su uključeni maksilofacijalni hirurzi, onkolozi, radiolozi, patolozi i drugi specijalisti.
Radiološka dijagnostika (ultrazvuk, CT, magnetna rezonanca), kao pomoćno dijagnostičko sredstvo, ima pri tome izuzetno važnu ulogu u postavljanju precizne dijagnoze i planiranju terapije.
Pristup lečenju, pogotovo kod onkoloških oboljenja, zavisi od mnogo faktora: od nalaza, godina starosti, stadijuma bolesti, opšteg zdravstvenog stanja pacijenta, i dr.
U velikom broju slučajeva (oko 90%) hirurško lečenje predstavlja osnov terapijskog protokola, ali ponekad je neophodno prvo uraditi biopsiju i patohistološke analize i tek onda utvrditi protokol lečenja. kako bi se terapija prilagodila nalazu i opštem stanju pacijenta.
Individualni pristup je bitan, ali i timski, multidisciplinarni rad, presudan.
Prevencija i simptomi koje ne treba ignorisati
Najvažniji vid prevencije su redovni preventivni pregledi, specijalistički i ultrazvučni pregledi , jednom godišnje ili češće po preporuci lekara. Neretko se upravo na takvim preventivnim pregledima, uoče promene koje zahtevaju dalju dijagnostiku.
Preventivni pregledi omogućavaju otkrivanje bolesti u ranoj fazi, kada je lečenje jednostavnije i uspešnije.
Posebno obratite pažnju ako primetite:
- promenu koja traje duže od dve nedelje
- ranu koja ne zarasta
- bol ili otok lica i vilice
- otežano žvakanje ili gutanje
- bol pri gutanju
- promene pri disanju na nos
- novonastale promene na vratu
Svaka promena koja raste, menja se ili ne prolazi zahteva pregled i procenu lekara.
Benigna cista i tumor pljuvačnih žlezda
Želite da saznate više?
Za više informacija na ovu temu, pogledajte video koji se nalazi na našem YouTube kanalu, u kojem poznati maksilofacijalni hirurg Doc. Prim. dr sci. med. dr Aleksandar Oroz govori o maksilofacijalnoj hirurgiji, simptomima, faktorima rizika i značaju pravovremene dijagnostike.
